Nedir?

Sinüs cerrahisi, bazen fonksiyonel endoskopik sinüs cerrahisi (FESS) olarak da adlandırılır ve sinüsler ile nazal pasajlar arasındaki bağlantıları açarak çalışır. Bu prosedür, yaygın olarak sinüs enfeksiyonu olarak bilinen nazal sinüslerin veya pasajların iltihaplanması olan sinüzitin semptomlarını önemli ölçüde iyileştirebilir. Ayrıca solunumu iyileştirmek amacıyla septoplasti, konka redüksiyonu veya nazal valv rekonstrüksiyonu ile ya da estetik kaygılarını da gidermek isteyen hastalar için rinoplasti (burun estetiği) ile birlikte uygulanabilir.

Sinüsler ve nazal kavite, birbirine bağlı pasajlar ve odacıklardan oluşan entegre bir sistem olarak işlev görür. Ana hava yolunun dar, eğri veya tıkalı olması ve odacıklar arasındaki açıklıkların kapanması durumunda sorunlar ortaya çıkar. Sinüs cerrahisinin amacı, bu pasajları genişletmek ve sinüs kaviteleri arasındaki hava akışını ile drenajı kısıtlayan yapısal engelleri ortadan kaldırmaktır.

Uluslararası Optik Mühendislik Derneği tarafından yayımlanan bir çalışma, uzmanların hastaları BT taramalarına kaydeden ve cerrahi aletlerin konumunu gerçek zamanlı olarak takip eden navigasyon sistemleri sayesinde sinüs cerrahisini daha güvenli hale getirdiğini ortaya koymuştur. Sinüs cerrahisinin büyük çoğunluğunda, endoskopik olarak yerleştirilen bir 3 boyutlu kamera bu navigasyon sistemine bağlanarak cerrahı hassasiyet ve güvenlik içinde yönlendirir. Görüntü rehberli navigasyon, yüksek teknolojili bir GPS sistemine benzer şekilde çalışarak ameliyat sonrası komplikasyon riskini azaltır ve hastalıklı dokunun tamamının daha doğru bir şekilde çıkarılmasını sağlar.

Artıları ve Eksileri

Sinüs ameliyatından iyileşme süreci genellikle ağrılı olmaktan çok rahatsız edici bir deneyim olarak tanımlanır; hastaların büyük çoğunluğu bu süreci şiddetli bir nezle tutulmasına benzetir. Çoğu kişi yaklaşık bir haftalık dinlenme sürecinin ardından işe geri dönebilmektedir. Sonuçlar genellikle uzun süreli olup revizyon ameliyatına duyulan ihtiyaç görece nadirdir. Kronik sinüs sorunlarıyla boğuşan bireyler için bu prosedür gerçek anlamda hayat değiştirici olabilir. Sinüs ve solunum güçlüklerine ilişkin belgelenmiş bir tıbbi geçmişin bulunması durumunda, ameliyat masrafları sağlık sigortası kapsamında karşılanabilmektedir.

Öte yandan, hastalar ameliyat sonrası birkaç hafta boyunca akıntı, tıkanıklık ve kabuklanma gibi belirtiler yaşamayı göze almalıdır. Bazı hastalarda geçici diş ağrısı ve bölgede uyuşma hissi de görülebilir. Ameliyat, sinüsle ilişkili tüm belirtilerin tamamen ortadan kalkacağını garanti etmez. Bazı vakalarda hastalar, boş burun sendromu adı verilen bir durumla karşılaşabilir; bu sendromda nazal pasajlar yapısal olarak açık görünmesine karşın kişi sinüs belirtileri ve nefes alma güçlüğü yaşamaya devam eder.

Kimler İçin Uygun?

İdeal aday; kronik sinüzit, sinüs enfeksiyonları, baş ağrısı, yüzde baskı hissi, akıntı veya diş ağrısı gibi şikayetleri olan ve antibiyotik, alerji ilaçları ile sinüs yıkama gibi çeşitli tedavi yöntemlerini daha önce denemiş kişilerdir.

Bazı hastalarda eğri bir septum nedeniyle solunum güçlüğü yaşanabilir. Bu durum, burun boşluğunun bir tarafının diğerine göre daha geniş olmasına yol açabilir ve turbinate'lerin (burun konkaları) büyümesine de neden olarak hava akışını daha da kısıtlayabilir.

Sinüs ameliyatının gerekli olup olmadığını belirlemek için atılacak ilk adım, kulak burun boğaz (KBB) uzmanına yönlendirilmektir. Hem fonksiyonel hem de estetik kaygıların birlikte ele alındığı en iyi sonuçlar için, aynı zamanda sertifikalı bir yüz plastik cerrahı olan bir KBB uzmanına başvurulması önerilir.

Uzman, genellikle bir BT taraması isteyerek deviasyon (burun pasajları arasındaki duvarın eğriliği), büyümüş konka (burun boşluğunun yan duvarları boyunca uzanan, soluk alınan havayı ısıtmaya ve nemlendirmeye yardımcı olan ince, kavisli kemik yapılar), enfekte doku ve burun pasajlarını tıkayabilecek polipleri değerlendirir. Temel bir ilke olarak uzmanlar, yalnızca hastanın aktif olarak yaşadığı sorunlara müdahale eder. Örneğin, görüntülemede deviasyon saptansa bile hastanın buna bağlı bir solunum şikayeti yoksa gereksiz yere ameliyat önerilmez.

Bu yaklaşımın bazı istisnaları mevcuttur: Burnun dış yüzeyine yönelik estetik bir işlem yapılırken zaman zaman aynı seansta iç düzeltmeler de gerçekleştirilebilir; bazı durumlarda ise sinüslere yeterli erişim sağlayabilmek için septumun mutlaka düzeltilmesi gerekebilir.

Detaylar

Prosedürünüzden en az bir ay önce sigarayı bırakmanız ve ameliyat sonrasında da bir ay daha sigara içmemeye devam etmeniz güçlü bir şekilde tavsiye edilmektedir; zira sigara iyileşme sürecini ciddi ölçüde olumsuz etkilemekte ve endoskopik sinüs ameliyatının başarısızlık riskini önemli ölçüde artırmaktadır.

Bunun yanı sıra, ameliyattan en az iki hafta önce aspirin, ibuprofen (Advil, Motrin) ve naproksen (Aleve) dahil olmak üzere tüm NSAİİ'leri (steroid olmayan antiinflamatuvar ilaçlar) kullanmayı bırakmanız gerekmektedir. E vitamini takviyeleri ile ginkgo biloba, ginseng ve sarımsak tabletleri gibi bitkisel ürünler de kanama riskini artırabileceğinden bu süre zarfında kullanılmamalıdır. Ameliyata giden iki haftalık süreçte alkol tüketimini azaltmak da önerilmektedir; çünkü alkol şişme ve kanamaya zemin hazırlayabilir.

Sarı Kantaron (St. John's Wort), anestezik maddelerle etkileşime girebileceğinden ameliyattan en az iki hafta önce kesilmelidir. Warfarin (Coumadin) ve klopidogrel (Plavix) gibi antikoagülan ilaçların da kan sulandırıcı etkileri nedeniyle ve aşırı burun kanamasına yol açabilecekleri için geçici olarak bırakılması gerekecektir. Bu ilaçların ne zaman yeniden kullanılabileceği konusunda tedaviyi yürüten uzman size gerekli bilgiyi verecektir.

Ameliyat öncesinde ağrı kesici ve antibiyotik reçeteleri düzenlenecek; bazı hastalara ek olarak kortikosteroid de reçete edilebilmektedir. Tüm reçetelerinizi önceden hazır ettirmeniz, ameliyat sonrasında doğrudan eve dönüp dinlenebilmeniz açısından en doğru yaklaşım olacaktır. İlaçlarınızı temin ederken birkaç reçetesiz ürün de almanızı tavsiye ederiz: ameliyat sonrası her dört saatte bir kullanılarak burun pasajlarını nemli tutmaya yardımcı olan nazal salin sprey ve ameliyat sonrası kanama hafif baş eğme ile durmazsa kullanılabilecek olan oksimetazolin nazal sprey (Afrin gibi).

İyileşme Süreci

Çoğu kişi yaklaşık iki günlük dinlenme süresinin ardından okula veya işe dönebilir; ancak bazıları bir haftaya kadar ihtiyaç duyabilir ve tam iyileşme birkaç hafta sürebilir. İlk 24 saat içinde nazal damlama pedini saatte birkaç kez değiştirmeniz gerekebilir; bu sıklık genellikle ikinci günden itibaren azalır.

Birkaç gün sürebilen tıkanıklık dahil olmak üzere şiddetli bir soğuk algınlığı veya sinüs enfeksiyonuna benzer belirtiler yaşamanız beklenir. İlk birkaç gün boyunca künt ve ağrılı bir his oldukça yaygındır; cerrahınız konforunuzu sağlamak için genellikle ağrı kesici reçete eder. Antibiyotikler ve gerektiğinde steroidler üç ila dört hafta boyunca kullanılır.

Herhangi bir sinüs ameliyatının ardından burun içinde bir miktar şişlik ve hassasiyet görülmesi normaldir ve birkaç hafta sürebilir. Nazal endoskopik cerrahide, aynı anda estetik bir işlem de yapılmadığı sürece, burunun dış görünümünde gözle görülür bir şişlik, morluk veya şekil değişikliği yaşanmaz; ancak burun mukozası içten şişer ve yerli yerine oturması zaman alır. Diğer sinüs ameliyatı türlerinde, özellikle gözler arasında belirgin şişlik görülebilir ve yanaklar dokunmaya karşı hassas olabilir.

Septum onarımı yapıldıysa burun içine splint veya hafif nazal tampon yerleştirilebilir. Bunlar, ameliyattan yaklaşık bir hafta sonra gerçekleştirilen ilk kontrol ziyaretinde çıkarılır; vücudun iyileşme sürecinde kendiliğinden emdiği çözünür tampon kullanılmışsa bu adım gerekmez.

Sinüs ameliyatının ardından ilk beş gün boyunca, özellikle salin solüsyonu ile yıkama yapıldıktan sonra bir miktar kanlı akıntı görülmesi normaldir. Sürekli kanama olması durumunda Afrin nazal spreyi sıklıkla önerilir. İlk birkaç hafta boyunca az miktarda kanlı balgam öksürmek de alışılmadık bir durum değildir.

Aşağıdaki öneriler iyileşme sürecini destekleyebilir:

- İlk gün aktiviteyi en aza indirin ve bol bol dinlenin.
- Bir hafta boyunca burnunuzu çekmeyin.
- Hapşırmanız gerekirse ağzınızı açık tutmaya çalışın.
- Burun ucu gerektiğinde pamuklu çubuk ve peroksit ile nazikçe temizlenebilir.
- Ameliyat sonrasında duş almak veya banyo yapmak uygundur; ancak birkaç gün boyunca sıcak ve buharlı sudan kaçının.
- Uyku sırasında başınızı en az üç gün boyunca yüksekte tutun; iki veya daha fazla yastık kullanmak ya da recliner koltuğa yaslanmak bu konuda yardımcı olabilir.
- Aşırı kanama riskini azaltmak için ameliyattan sonra bir hafta boyunca alkol tüketmekten kaçının.
- Hafif egzersizlere genellikle ameliyattan yaklaşık 10 gün sonra yeniden başlanabilir.
- İlk iki hafta boyunca ağır kaldırmaktan, eğilmekten, zorlanmaktan ve öne doğru eğilmekten kaçının; bunlar kanamayı tetikleyebilir.
- Hava basıncındaki değişiklikler kanamaya yol açabileceğinden, sinüs ameliyatının ardından en az iki hafta uçmaktan kaçının.
- İyileşme süresince doktorunuzun önerdiği şekilde salin nazal sprey kullanarak burun pasajlarını nemli tutun.

İlk kontrol randevusunda doktorunuz splintleri çıkaracak ve burnu lokal anestezi altında temizleyecektir. Bu işlemin dört haftaya kadar haftalık olarak tekrarlanması gerekebilir; yalnızca nefes almayı kolaylaştırmak için değil, sinüsleri kapatabilecek yara izi oluşumunu önlemek için de bu takipler büyük önem taşır. Doktorunuz bu randevulardan önce ağrı kesici almanızı önerebilir; bu nedenle sizi götürecek birini önceden ayarlamanız önerilir.

Ameliyat sonrası klinik takip, genel tedavinin ayrılmaz bir parçası olarak değerlendirilir; cerrahi işlem ile kontrol ziyaretleri, en iyi sonuca ulaşmada birbirini tamamlayan eşit derecede önemli unsurlardır.

Sonuçlar

Hastaların büyük çoğunluğu, ilk nazal temizleme işleminin ardından nefes almada belirgin bir iyileşme fark etmeye başlar; önemli düzeyde rahatlama ise genellikle üçüncü haftada hissedilir. Tam iyileşme sürecinin tamamlanması ise yaklaşık sekiz hafta sürer; zira nazal dokuların yeterince iyileşmesi ve ameliyat sonrası şişliğin tamamen geçmesi için bu süreye ihtiyaç duyulmaktadır.

Ne Kadar Sürer?

Sinüs ameliyatının sonuçları genel olarak kalıcı kabul edilmektedir. International Forum of Allergy & Rhinology dergisinde 2019 yılında yayımlanan bir çalışma, endoskopik sinüs cerrahisinde on yıllık süre zarfında yeniden ameliyat oranının %15,9 olduğunu ortaya koymuştur; ancak klinik deneyimler bu oranın pratikte daha düşük olabileceğine işaret etmektedir. Nazal polip gelişimine yatkın hastalar, poliplerin zamanla yeniden oluşabileceğini ve ek müdahale gerektirebileceğini göz önünde bulundurmalıdır.

Riskler

Tüm cerrahi müdahalelerde olduğu gibi, sinüs ameliyatı da anesteziye bağlı riskler ve ameliyat sonrası enfeksiyon olasılığı gibi doğasında var olan riskleri barındırmaktadır. En sık görülen yan etki burun kanamasıdır; iyileşme sürecinin ilk üç haftasında burnu silkmekten ve ağır fiziksel aktivitelerden kaçınılarak bu risk büyük ölçüde önlenebilir. Bazı hastalarda işlem sonrasında koku veya tat alma duyusunda azalma görülebilir. Bu durum çoğunlukla geçici olmakla birlikte, nadir de olsa kalıcı hale gelebilmektedir. Az sayıda hastada ise seste tını veya genel ses kalitesi açısından değişiklikler fark edilmiştir. Belirtmek gerekir ki bu ameliyat, altta yatan alerjik durumları ortadan kaldırmaz. Burun polipleri belirgin alerjik koşullara bağlı olan hastalar, ameliyat sonrasında sinüs ilaçlarını kullanmaya devam etmek zorunda kalacaktır; ancak doz veya kullanım sıklığı öncesine kıyasla azaltılabilir. Nadir görülen ancak daha ciddi komplikasyonlar şunlardır: -

Sikca Sorulan Sorular