Nedir?

Skleroterapi, cildin yüzeyinde görünen ince kırmızı veya mor damarlar olan örümcek damarlar için ve zaman zaman cildin hemen altında belirginleşen genişlemiş damarlar olan küçük varis damarları için uygulanan, klinik ortamda gerçekleştirilen minimal invaziv bir tedavi yöntemidir. İşlem sırasında, etkilenen damara doğrudan bir sklerozan solüsyon enjekte edilir; bu solüsyon damarın iç çeperini tahriş ederek skarlaşmasına ve çökmesine neden olur. Kan akışı daha sonra çevredeki sağlıklı damarlara yönlendirilirken, tedavi edilen damar iki ila altı ay içinde kademeli olarak solar ve görünmez hale gelir. Bazı durumlarda damarın tamamen kaybolması için birden fazla seans gerekebilir; her seans genellikle yaklaşık %50–70 oranında bir iyileşme sağlar.

Artıları ve Eksileri

Skleroterapi birçok önemli avantaj sunar. İşlem oldukça hızlı gerçekleştirilir ve enjeksiyon bölgelerinde oluşabilecek morluklar dışında neredeyse hiç iyileşme süreci gerekmez. Morarma ve şişlik gibi yan etkiler genellikle hafif seyreder ve kısa sürede kendiliğinden geçer. Bu tedavi, lazer terapisine yanıt vermeyecek kadar büyük olan örümcek damarları da ele alabilir; ayrıca tüm cilt tiplerine ve tonlarına uygun olduğundan, koyu veya esmer tenlerde pigmentasyon sorunlarına yol açabilen bazı lazer tedavilerine kıyasla daha güvenli bir seçenek olarak öne çıkar.

Öte yandan göz önünde bulundurulması gereken bazı dezavantajlar da mevcuttur. Nihai sonuçların tam olarak ortaya çıkması altı aya kadar sürebilir; özellikle sklerozan madde olarak salin kullanıldığında enjeksiyonlar rahatsızlık verici olabilir. En iyi sonuca ulaşmak için birden fazla seans gerekebilir. Enjeksiyon bölgesinde hiperpigmentasyon veya renk değişikliği görülebilir; bu durum özellikle koyu tenli bireylerde daha sık karşılaşılan bir komplikasyondur ve bazı vakalarda kalıcı hale gelebilir. İşlem doğru uygulanmadığı takdirde, paradoks bir şekilde yeni damarların görünür hale gelmesine neden olabilir; bu da deneyimli ve nitelikli bir uzman seçiminin ne denli önemli olduğunu bir kez daha ortaya koymaktadır. Son derece nadir görülen vakalarda ise enjeksiyon sonrasında hayatı tehdit edebilecek bir kan pıhtısı gelişebilir; bu risk, tedaviye başlamadan önce bir sağlık uzmanıyla mutlaka değerlendirilmelidir.

Belirtmek gerekir ki, skleroterapi ile tedavi edilen damarlar zaten hasar görmüş ve işlevini yitirmiş damarlardır. Vücutta geniş bir kan damarı ağı bulunduğundan, bu damarların ortadan kaldırılması dolaşım sisteminin işleyişini olumsuz etkilemez.

Detaylar

Skleroterapi, ideal olarak Amerikan Ven ve Lenf Tıbbı Kurulu tarafından sertifikalandırılmış, nitelikli bir ven uzmanı olduğunu belgeleyen bir hekim tarafından uygulanmalıdır. Bu kişi; skleroterapi konusunda özel eğitim ve deneyime sahip bir dermatolog, flebolog veya vasküler cerrah olabilir. Yalnızca prosedürü başarıyla uygulayabilen değil, aynı zamanda tedaviye başlamadan önce büyük damarlardaki olası altta yatan venöz işlev bozukluklarını da tarayabilen bir uzman seçmek büyük önem taşımaktadır.

İyileşme Süreci

Skleroterapi sonrasında gerçek anlamda bir iyileşme süreci yaşanmaz. Ancak genellikle en az bir hafta süren morarmalara hazırlıklı olmanız gerekir. Öncesinde kan sulandırıcı ilaçları bırakabilen hastalara bunu yapmaları önerilir; bu uygulama morarmayı azaltmaya yardımcı olabilir.

İşlem, gününüzün kısa bir molasında gerçekleştirilebilir ve hemen ardından işe dönmeniz mümkündür. Bununla birlikte, bacaklarınızda rahatsızlık hissederseniz diye eve dönüşünüz için birinin sizi almasını ayarlamanız iyi bir fikir olacaktır. İşlem sonrasında alkol tüketmek güvenli kabul edilmektedir.

Çoğu kişi normal aktivitelerine hemen geri döner; uzmanlar da dolaşımı iyileştirmek ve kan pıhtısı riskini azaltmak amacıyla bunu aktif olarak teşvik eder. Tedavi sonrasında yürümek ve hareketli kalmak güçlü biçimde önerilirken, ağır squat hareketleri veya karın içi basıncı artıran egzersizlerden en az beş gün kaçınılmalıdır.

İyileşme sürecinizin ne kadar sorunsuz geçeceği, tedavi edilen damarların boyutuna, sayısına ve konumuna bağlı olacaktır.

İşlemin hemen ardından duş alabilirsiniz; ancak en az bir hafta boyunca aşırı sıcak duş veya banyolardan kaçınılmalıdır. Kan pıhtısı riskini artırabilecek uçuş ve solaryum ya da güneşlenme de bir hafta süreyle önerilmez.

Uzmanınız, bacaklarda şişlik ve kan pıhtısı riskini azaltmak amacıyla iki ila üç ay boyunca kompresyon çorabı giymenizi önerecektir. Kompresyon çorapları, tedavi edilen bölgeye sürekli basınç uygulayarak damarların daha hızlı iyileşmesini de destekler. Tedavi edilen bölgenin yoğun güneş ışığına maruz kalmasından iki ila dört hafta boyunca kaçınılmalıdır.

Bir ay içinde çoğu egzersiz türüne genellikle geri dönülebilir; ancak uzun süre oturmak veya ayakta kalmaktan bir süre daha kaçınılmaya devam edilmelidir. Kompresyon çorapları sıcak hissettirebildiğinden ve morarma sık görülen bir yan etki olduğundan, pek çok hasta skleroterapi randevusunu bacakların daha az görünür olduğu serin aylara planlamanın pratik olduğunu düşünür; bu sayede tedavi edilen bölge, daha sıcak hava gelmeden tam anlamıyla iyileşmiş olur.

Riskler

Skleroterapi, ciddi komplikasyonların yalnızca nadir görüldüğü, genel olarak güvenli bir işlem olarak kabul edilmektedir. Enjeksiyon bölgesinde şişlik, morarma, kızarıklık, küçük yaralar ve değişmiş deri duyarlılığı gibi yaygın yan etkiler görülebilir; bunların tümü genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden geçer. Oluşabilecek iltihaplanma, normal kan pıhtılaşmasını etkilemeyen asetaminofen bazlı bir ağrı kesici ile kontrol altına alınabilir.

Hastaların yaklaşık üçte birinde — özellikle zeytin teni veya daha koyu ten rengine sahip olanlarda — tedavi edilen bölgenin yakınında koyu çizgiler ya da lekeler şeklinde beliren hiperpigmentasyon gelişebilir. Bu lekelerin solması üç ila altı ay sürebilir ve bazı durumlarda kalıcı hale gelebilir. Tedavi edilen bölgeyi en az bir ay boyunca doğrudan güneş ışığından korumak bu riski azaltmaya yardımcı olabilir.

Benzer oranda hastada ise tedavi bölgesinde yeni küçük kan damarlarının oluşumu olan matlama görülebilir. Bu durum genellikle işlemden dört ila altı hafta sonra ortaya çıkar ve çoğunlukla üç ila on iki ay içinde kendiliğinden düzelir.

Nadir durumlarda, tedavi edilen damarda oluşan bir kan pıhtısı daha derin bir damara ilerleyerek derin ven trombozu gelişimine yol açabilir. Son derece nadir görülen vakalarda ise pıhtı akciğerlere ulaşarak ciddi bir tıbbi acil durum olan pulmoner emboliye neden olabilir. Sklerozan ajana karşı gelişen alerjik reaksiyon da sık görülmemekle birlikte potansiyel olarak ciddi bir risk oluşturmaktadır. İşlem sonrasında baş dönmesi, göğüs ağrısı veya nefes almada güçlük yaşarsanız derhal acil tıbbi yardım alınız.

Sonuçlar

Tedavi edilen damarlar genellikle iki ila üç hafta içinde solar; nihai sonuçlar ise tedaviden iki ila altı ay sonra belirginleşir. İlk seanstan yaklaşık bir ay sonra, ilerlemenin değerlendirilmesi ve ek tedaviye gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla kontrol randevusu planlanır. İkinci bir skleroterapi seansı gerektiğinde, hastalar ilk tedaviden itibaren en az altı hafta bekledikten sonra işleme devam etmelidir.

Ne Kadar Sürer?

Skleroterapiye olumlu yanıt veren damarlar genel olarak kalıcı biçimde ortadan kalkmış sayılır. Ancak genetik yatkınlık ve yaşam tarzı faktörleri nedeniyle, daha önce tedavi edilmiş bölgeler dahil olmak üzere her zaman yeni örümcek damarlar oluşabilir. Uzun süre ayakta kalan kişiler, bacak damarı gelişimine özellikle yatkındır; bu nedenle zaman içinde ek skleroterapi seanslarına ihtiyaç duyulabilir. Kompresyon çorabı kullanmak, kanın bacaklarda birikmesini önleyerek yeni örümcek damarların oluşma olasılığını azaltmaya yardımcı olabilir.

Alternatifler

Bacak damarlarının tedavisinde skleroterapy birincil tercih olmaya devam etmektedir. Cildin belirgin biçimde daha ince olduğu yüz damarlarında ise lazerler genellikle daha güvenli ve öngörülebilir sonuçlar sunduğu için tercih edilmektedir. Hipertonik salin, polidokanol (Asclera) ve sodyum tetradecil sülfat (Sotradecol) gibi sklerozan ajanlar zaman içinde önemli ölçüde gelişmiş olsa da her damar skleroterap için uygun değildir.

- Lazer tedavisi (Neo lazer gibi), skleroterapiye yaygın olarak kullanılan bir alternatif veya tamamlayıcı tedavi yöntemidir. Vbeam lazer, yüz damarları, telenjiektazi, yüz kızarıklığı ve rozasea tedavisinde altın standart olarak kabul edilmektedir. Ayrıca skleroterapinin bazen yan etkisi olarak ortaya çıkabilen bacaklardaki örümcek damar kümelerinin (matting) tedavisinde de kullanılmaktadır. Bununla birlikte, lazerlerin yalnızca çok küçük örümcek damarlar üzerinde etkili olduğunu, skleroterapinin müdahale edebildiği daha büyük damarlarda ise yetersiz kaldığını belirtmek gerekir. Her iki yöntemle de tedavi edilemeyen büyük damarlar için cerrahi bir işlem olan flebektomi tek seçenek olabilir.
- IPL (yoğun atımlı ışık), yüzdeki örümcek damarlar ve kılcal damar kırıklarının tedavisinde etkili bir yöntemdir.
- Veinwave, küçük örümcek damarlar için kullanılan bir tedavi seçeneğidir. Örümcek damarın yanına ince bir iğne yerleştirilerek cihaz, damarı tahrip etmeye yetecek düzeyde hedefe yönelik ısı uygular. Genellikle skleroterap için çok küçük olan örümcek damarlarda tercih edilir ve tedavi alanı çoğunlukla uyuşturucu ilaç gerektirmeyecek kadar küçüktür.
- Excel V, örümcek damarlar dahil çeşitli vasküler durumları tedavi etmek için hem kısa hem de uzun atımlı lazer ışık enerjisini bir arada kullanır. Birden fazla seans gerektiren çoğu lazer sisteminin aksine, Excel V ile sonuçlar çoğu zaman neredeyse anında görülebilir ve iyileşme süreci gerekmez.
- VenaSeal, etkilenen damar içine yerleştirilen bir kateter aracılığıyla tıbbi kalitede yapıştırıcı uygulanarak damarın kapatıldığı bir klinik içi işlemdir. İyileşme süreci yok denecek kadar kısadır ve sonuçlar genellikle birkaç yıl boyunca korunur.
- EVLT (endovenöz lazer tedavisi), kısa enerji atımları göndererek varisli damarların çökmesine ve kapanmasına neden olur. EVLT belirli damarları hedef aldığından, altta yatan venöz yetmezliği doğrudan ele almaz; bu nedenle genetik olarak örümcek damar oluşumuna yatkın olan kişilerin işleme geçmeden önce bu farkı tedaviyi uygulayan uzmanla görüşmesi önerilir.

Sikca Sorulan Sorular