Nedir?

Flebektomi, bacaklarda en sık görülen genişlemiş ve kıvrımlı damarlar olan yüzeysel varisli toplardamarları tedavi etmek amacıyla uygulanan minimal invaziv bir cerrahi prosedürdür.

Varisli damarlar; bacaklarda ağrı ve rahatsızlık hissine, ağırlık veya sızı şikayetlerine ek olarak cilt renginde değişim, kaşıntı, yara ve döküntü gibi belirtilere yol açabilir. Bununla birlikte, pek çok vakada herhangi bir belirti görülmez ve varisler yalnızca estetik bir sorun olarak kalır.

Prosedür sırasında uzman, derinin hemen altında yer alan belirgin damarları çıkarmak için bistüri veya iğne yardımıyla küçük kesiler açar. İşlem, tedavi bölgesini uyuşturmak amacıyla lokal anestezi altında ve genellikle ayakta tedavi ortamında gerçekleştirilir.

Bu teknik; ambulatuvar flebotomi, mikroflebektomi, stab flebektomi veya stab avülsiyon olarak da adlandırılmaktadır.

Detaylar

Fleboktomi, her variköz ven vakasında ilk tercih edilen tedavi yöntemi değildir. Genellikle, daha az invaziv bir yaklaşım olan skleroterapi ile iyi sonuç alınması beklenmeyen, büyük ve belirgin venlere uygulanır. Skleroterapi, etkilenen vene tahriş edici bir kimyasal solüsyon enjekte edilerek venin çökmesini sağlayan bir yöntemdir. Venler skleroterapi için çok büyük olduğunda ya da tedavinin pratik olmayan sayıda seans gerektireceği durumlarda, stab fleboktomi daha uygun bir seçenek hâline gelir.

"Variköz" terimi, anormal biçimde şişmiş veya genişlemiş venleri tanımlar. Bu durum, yüzeysel venlerdeki iç kan basıncının normal seviyelerin üzerine çıkmasıyla ortaya çıkar. Sağlıklı venlerde kanın kalbe doğru düzenli akışını sağlayan tek yönlü kapakçıklar bulunur. Bu kapakçıklar zayıfladığında veya hasar gördüğünde, kan ters yönde — yani ayaklara doğru — akabilir ve venlerde birikerek göllenir. Bu ters akış, venöz reflü veya venöz yetmezlik olarak adlandırılır. Tedavi edilmediği takdirde oluşan basınç, venlerin genişleyip şişmesine yol açar; bu da hem variköz venlerin görünür belirtilerini hem de buna eşlik eden semptomları ortaya çıkarır.

Uzmanlar, variköz venlerin altında yatan nedenin venöz reflü olup olmadığını değerlendirmek için bacaklardaki ven ağının ayrıntılı görüntülerini elde eden dubleks ultrason yöntemini kullanır. Bu sayede sorunun kaynağı tespit edilerek en uygun tedavi yaklaşımı belirlenebilir.

Reflünün sık görülen kaynaklarından biri, ayak bileğinden bacağın iç yüzü boyunca uzanan büyük safen venidir (BSV). BSV içindeki kapakçıkların işlev bozukluğuna uğraması, artan basınç ve ters yönlü kan akışı nedeniyle deri yüzeyine yakın küçük dal venlerin hasar görmesine ve şişmesine neden olabilir. Altta yatan bu reflü sorunu çözülmeden yalnızca yüzeysel venlerin tedavi edilmesi, tedavi başarısızlığına ve yeni variköz venlerin oluşmasına zemin hazırlar.

Bazı vakalarda, altta yatan herhangi bir venöz reflü olmaksızın orta düzeyde şişmiş venler gelişebilir. Bu durumlarda, etkilenen venler mikroflebektomi gibi bir prosedürle doğrudan tedavi edilebilir.

Fleboktomi aynı zamanda, BSV'yi kapatmak amacıyla uygulanan lazer veya radyofrekans ablasyon gibi tedavilerin ardından da sıklıkla tercih edilir. BSV'nin tedavi edilmesi çoğunlukla belirgin bir iyileşme sağlasa da kalan hasarlı venlerin tam olarak tedavi edilebilmesi için genellikle ek olarak skleroterapi veya fleboktomi uygulanması gerekir.

Artıları ve Eksileri

Ambulatuar flebektomi, tedavi edilen varisli damarda semptomları giderirken aynı zamanda anlık kozmetik iyileşme de sağlar. İşlev bozukluğu olan damarın çıkarılmasıyla kan akışı, çevredeki sağlıklı damarlara doğal olarak yönlendirilir. Prosedür genellikle lokal anestezi altında ayakta tedavi ortamında gerçekleştirildiğinden erişimi kolay ve pratiktir. Teknik olarak cerrahi bir işlem olmasına karşın minimal invaziv nitelik taşır; çok küçük kesilerle uygulanır, rahatsızlık düzeyi düşüktür ve iyileşme süreci kısadır. Hastaların büyük çoğunluğu ertesi gün işe ve günlük yaşamına dönebilmektedir. Genel sağlık durumu iyi olan bireyler için güvenli kabul edilmekte olup komplikasyonlar oldukça nadirdir. Prosedürün salt kozmetik amaçlı değil, tıbbi açıdan gerekli görüldüğü durumlarda sağlık sigortası kapsamında değerlendirilebilir.

Öte yandan, zamanla yeni venöz sorunlar gelişebileceğinden ilerleyen dönemde ek tedaviler gerekebilir. Prosedür, kesi bölgelerinde kalıcı küçük izler bırakabilir. Diğer varisli damar tedavilerinde olduğu gibi, çevredeki bacak damarlarının da yetersiz çalıştığı durumlarda sonuçlar daha az tatmin edici olmaktadır; bu nedenle flebektomiye geçmeden önce venöz reflünün giderilmesi önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir. Seyrek görülmekle birlikte olası komplikasyonlar arasında geçici cilt pigmentasyon değişiklikleri, enfeksiyon, ağrı ve örümcek damar oluşumu sayılabilir.

Kimler İçin Uygun?

Uygun adaylar, venöz reflüksü daha önce tedavi edilmiş ve geriye skleroterapinin en uygun seçenek olmadığı, kalın, halat görünümlü varis damarları kalmış kişilerdir. Prosedür, kan pıhtılaşma bozuklukları gibi belirli sağlık sorunları olan bireyler için uygun olmayabilir. Doğru endikasyonlarla uygulandığında, flebektominin uzun vadeli başarı oranı %90 veya daha yüksektir.

Ağrı

Prosedür, lokal anestezi altında, zaman zaman hafif sedasyon eşliğinde uygulandığından hastalar tedavi süresince herhangi bir ağrı veya rahatsızlık hissetmez. Anestezik, hedef damarların çevresine yapılan bir dizi küçük enjeksiyonla verilir; bu enjeksiyonlar, bacağın tedavi edilen bölgesine bağlı olarak yanma, sıcaklık, soğukluk veya alışılmadık bir his yaratabilir. Damarlar çıkarılırken hafif bir çekme veya baskı hissi duyulabilir; ancak genel olarak prosedür neredeyse tamamen ağrısızdır.

İyileşme Süreci

Flebektomi sonrası iyileşme süreci oldukça kısadır; hastaların büyük çoğunluğu ertesi gün işe ve günlük yaşamına dönebilmektedir. İşlem sonrası oluşabilecek rahatsızlık hissi genellikle buz uygulaması ve ibuprofen gibi reçetesiz satılan ağrı kesicilerle kolaylıkla yönetilebilir. İşlem sonrasında dikkat edilmesi gereken başlıca noktalar; tıbbi sıkıştırma çorabı kullanımı ve aşırı terlemeye yol açan aktivitelerden kaçınılmasıdır. Ağır egzersiz ve yoğun fiziksel aktivitelerden yaklaşık iki hafta süreyle uzak durulması önerilmektedir. İyileşme sürecinin takibi amacıyla işlemden 10 ila 14 gün sonra kontrol randevusu planlanmaktadır.

Sonuçlar

İşlem sonrasında sonuçlar hemen görülmeye başlanır; ancak iyileşme sürecinde birkaç hafta boyunca belirgin morluklar oluşabilir. Optimum sonuçların tam olarak değerlendirilebilmesi için küçük kesi bölgelerinin eksiksiz biçimde iyileşmesi gerekmektedir.

Hasar görmüş damarlar fiziksel olarak çıkarıldıktan sonra kalıcı olarak ortadan kalkar. Bununla birlikte, çevredeki diğer damarların zamanla genişleyebileceğini bilmek önemlidir. Damar hastalığının genetik bir bileşeni olduğundan, ileride ek venöz sorunların gelişme olasılığı göz ardı edilmemelidir.

Tedavinin ardından varis oluşumunu veya nüksünü artırabilecek çeşitli faktörler bulunmaktadır:

- Yaş. Kabarık damarlar genellikle 30 yaşından sonra belirmeye başlar ve zamanla giderek kötüleşme eğilimi gösterir.
- Cinsiyet. Kadınlar, büyük ölçüde hormonal farklılıklar nedeniyle erkeklere kıyasla varis gelişimine daha yatkındır. Gebelik, oral kontraseptif kullanımı ve hormon replasman tedavisi bu riski daha da artırmaktadır.
- Obezite. Fazla vücut ağırlığı bacak damarları üzerindeki baskıyı artırarak venöz yetmezlik olasılığını yükseltir.
- Uzun süre ayakta durma. Uzun süreli ayakta durmayı gerektiren meslekler, özellikle başka yatkınlaştırıcı faktörlerin de varlığında riski artırabilir.

Düzenli egzersiz alışkanlığı edinmek, sağlıklı bir vücut ağırlığına ulaşmak ve kompresyon çorabı kullanmak, nüks riskini azaltmaya yardımcı olabilecek önlemler arasında yer almaktadır.

Riskler

Flebektomi oldukça güvenli bir işlemdir ve ciddi komplikasyonlar son derece nadirdir.

Her cerrahi işlemde olduğu gibi, lokal anesteziye karşı alerjik reaksiyonlar, uyuşma, iltihaplanma, morarma ve enfeksiyon gibi geçici yan etkilerin görülme ihtimali düşük düzeyde mevcuttur.

Bazı durumlarda işlem sonrasında kan pıhtısı oluşabilir. Bu durum genellikle derinin altında hassas, şişmiş ve kırmızı bir alan olarak kendini gösterir. Kızarıklık genellikle bir hafta içinde geçerken, sertlik ve kabarıklık birkaç ay sürebilir.

Kan pıhtısı yüzeysel bir damarda oluştuğundan, ciddi veya hayatı tehdit eden komplikasyonlara yol açması oldukça nadirdir. Bununla birlikte, endişe verici herhangi bir yan etki fark ettiğinizde uzmanınıza vakit kaybetmeden başvurmanız önemlidir.

İz Kalır mı?

Flebektomi, her kesi noktasında kalıcı izler bırakır. Prosedürü kozmetik kaygılar dışında başka nedenlerle yaptıran hastalar için bu durum pek önem taşımayabilir; ancak izlerin kalıcı olduğu unutulmamalıdır.

Sevindirici olan şu ki bu kesiler — ve beraberinde oluşturdukları izler — oldukça küçüktür; genellikle yalnızca 2–3 mm boyutundadır. Başlangıçta küçük kırmızı kabarcıklar şeklinde görünen bu izler, zamanla çoğunlukla neredeyse görünmez hale gelecek kadar solar.

İz bırakmaya yatkın bir cildiniz varsa güneşe maruz kalmayı sınırlandırmanız önerilir; zira UV ışınları hiperpigmentasyonu artırarak izleri daha belirgin hale getirebilir. Uzmanınızla silikon jeller veya silikon bantlar gibi iz azaltıcı tedaviler hakkında görüşmek de iyileşme sürecini hızlandırabilir ve kalan izlerin görünümünü azaltmaya yardımcı olabilir.

Sikca Sorulan Sorular