Nedir?

Lumpektomi, meme içindeki kanserli veya iyi huylu anormal doku kitlesini, çevresindeki küçük bir sağlıklı doku sınırıyla birlikte çıkaran cerrahi bir işlemdir. Temel amaç, tüm kanserli veya anormal dokuyu ortadan kaldırırken memenin genel görünümünü korumaktır. Bu prosedür; meme koruyucu cerrahi, geniş lokal eksizyon, quadrantektomi, parsiyel mastektomi ve segmental mastektomi gibi çeşitli isimlerle de anılmaktadır.

Biyopsi sonucunda küçük boyutlu (4 cm veya altı) ve erken evre kanser varlığı doğrulandığında, tam mastektomiye alternatif olarak lumpektomi önerilebilir. Bu yöntemin uygulanabilmesi için kanserin belirli kriterleri karşılaması gerekir; tümörün genellikle belirli bir boyutun altında olması ve memede tek bir bölgeyle sınırlı kalması beklenir.

Lumpektominin ardından, geride kalabilecek kanser hücrelerinin tamamen yok edilmesi amacıyla radyoterapi uygulanır; bazı durumlarda buna ek olarak kemoterapi, hormon tedavisi veya hedefe yönelik tedavi de planlanabilir.

Bu prosedür, iyi huylu bir meme tümörünün ağrıya ya da rahatsız edici başka belirtilere yol açması durumunda söz konusu kitlenin çıkarılması amacıyla da gerçekleştirilebilir.

Artıları ve Eksileri

Lumpektomi, meme dokusunun büyük bir bölümünü koruyarak memenin doğal görünümünü ve hissini muhafaza etme avantajı sunar. Mastektomiye kıyasla daha az invaziv bir yöntem olduğundan, hastalar genellikle daha kolay ve kısa bir iyileşme süreci geçirir. Klinik araştırmalar, erken evre meme kanserinde (evre I veya evre II) lumpektomi ile radyasyon tedavisinin birlikte uygulanmasının, tek başına mastektomiye ya da radyasyonla birlikte uygulanan mastektomiye kıyasla hafif daha yüksek bir sağkalım oranıyla ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır.

Öte yandan, meme koruyucu bir prosedür olmasına karşın lumpektomi, memenin şeklini değiştirebilir veya iki meme arasında belirgin bir asimetriye yol açabilir. Ayrıca lumpektominin tek başına tam bir meme kanseri tedavisi oluşturmadığını bilmek önemlidir. İşlemin ardından genellikle ek tedaviler önerilmekte olup görünür tüm kanser dokusu başarıyla alınmış olsa dahi, geride kalabilecek kanser hücrelerini yok etmek amacıyla çoğu vakada sonrasında radyoterapi uygulanmaktadır.

Detaylar

Lumpektomi, ayakta tedavi bazında gerçekleştirilen bir işlemdir; yani aynı gün evinize dönebilirsiniz. Prosedür genellikle 15 ila 40 dakika sürer ve sizi tamamen bilinçsiz bırakan genel anestezi yerine, tedavi bölgesini uyuşturmak için lokal anestezi ile rahatlamanızı sağlayan bir sedatifin kombinasyonu kullanılarak uygulanır.

Cerrah, çıkarılacak alanı işaretleyerek başlar; dokuyu tam olarak belirlemek için gerektiğinde ultrason veya mamografi rehberliğinden yararlanır. Kanamaları azaltmak amacıyla ısı kullanan elektroCerrahi skalpel ile memenin doğal konturunu izleyen kavisli bir kesi yapılır; bu yaklaşım iyileşme sürecini olumlu yönde destekler. Görünür iz oluşumunu en aza indirmek için kesi, mümkün olduğunca areola kenarına, koltuk altına veya memenin alt kıvrımına yerleştirilir.

Meme kitlesi, etrafındaki sağlıklı doku sınırıyla birlikte çıkarılır ve her ikisi de analiz için bir patologun incelemesine gönderilir. Bazı durumlarda, koltuk altındaki aksiller lenf düğümleri de biyopsi amacıyla alınır; bu işlem sentinel lenf düğümü biyopsisi olarak adlandırılır; zira bu düğümler, kanserin yayılmasında ilk durak olma olasılığı en yüksek noktalardır. Doku çıkarıldıktan sonra kesi sütürlerle kapatılır ve üzeri pansuman ile örtülür.

Ardından bir patolog, çıkarılan dokuyu mikroskop altında inceleyerek tümörü çevreleyen kenarların — cerrahi marjin olarak adlandırılan bu bölgelerin — kanser hücresi içerip içermediğini değerlendirir. Tümör eksiksiz biçimde çıkarılmışsa patoloji raporu, cerrahi marjinleri temiz veya negatif olarak tanımlar. Marjinlerde kanser hücrelerine rastlanması durumunda bu pozitif marjin sonucu olarak adlandırılır ve ek doku çıkarmak için ikinci bir cerrahi müdahale gerekebilir.

Ne Kadar Sürer?

Lumpektomi sonrası iyileşme süreci, gerçekleştirilen meme cerrahisinin kapsamına ve lenf düğümlerinin alınıp alınmadığına bağlı olmakla birlikte, hastalar genellikle en az iki ila üç günlük bir dinlenme sürecini göz önünde bulundurmalıdır. Rahatsızlığı gidermek amacıyla uzmanlar reçeteli ağrı kesici yazabilir ya da uygun bir reçetesiz ağrı kesici önerebilir. Dinlenmek büyük önem taşır; meme hareketini en aza indiren destekleyici bir cerrahi sutyen kullanılması da tavsiye edilmektedir.

Ameliyat sırasında sıvı birikmesini önlemek için cerrahi drenler yerleştirilebilir. Bu drenler genellikle kontrol randevusunda alınmadan önce bir ila iki hafta boyunca yerinde kalır; bu süre zarfında hastaların günde birkaç kez drenleri boşaltması ve sıvı miktarını kayıt altına alması gerekmektedir.

Tutukluğu önlemek ve hareket açıklığını korumak amacıyla, genellikle ameliyattan sonraki gün başlamak üzere uzmanlar ya da fizyoterapistler tarafından kol egzersizleri önerilmektedir. Yapılan işlemin kapsamına bağlı olarak pek çok hasta, bir hafta içinde normal aktivitelerine dönebilmektedir.

Ameliyatın ardından birkaç ay boyunca memede uyuşma veya hassasiyet hissedilebilir; ancak bu belirtiler zamanla azalarak geçer. Kesi bölgesinde sertleşmiş yara dokusu oluşması da yaygın görülen bir durumdur; bu sertlik genellikle birkaç ay içinde yumuşayarak kaybolur.

Özgün lezyonun bulunduğu bölgede yeni bir kitle fark etmek de mümkündür. Bu durum, ameliyat veya biyopsi sonrasında tamamen normal ve geçici bir gelişmedir. Hematom (kan pıhtısı) oluşumundan ya da sağlıklı doku iltihabından kaynaklanabilir. Her iki durumda da sert ve hafif hassas bir şişlik meydana gelir; her ikisi de boyutlarına bağlı olarak birkaç hafta ile birkaç ay arasında kendiliğinden geçer.

Riskler

Dokunun çıkarıldığı bölgede, özellikle ameliyat sonunda cerrahi dren yerleştirilmemişse, ağrılı bir seroma veya hematom gelişme riski bulunmaktadır. Seroma, berrak plazma ve enflamatuvar sıvının birikmesiyle oluşurken; hematom, kan toplanmasıyla meydana gelir. Biriken sıvı bir emme tüpü yardımıyla boşaltılabilir; ancak geçici bir dren takılması gerekebilir. Sıvı miktarını azaltmaya yardımcı olmak amacıyla bölgeye antibiyotik enjeksiyonu da uygulanabilir.

Kronik bir nöropatik ağrı bozukluğu olan mastektomi sonrası ağrı sendromu, lumpektomi geçiren kadınları etkileyebilir; sinir hasarı riski ise ameliyatın kapsamıyla doğru orantılı olarak artar. Hastalar, sinir hasarına bağlı olarak ağrı, uyuşma veya kaşıntı yaşayabilir. Bu belirtiler çoğunlukla sinirler yenilendikçe kendiliğinden geçer; ancak bazı durumlarda rahatsız edici hisler kalıcı hale gelebilir.

Sikca Sorulan Sorular