Nedir?

Mini gastrik bypass, döngüsel gastrik bypass olarak da bilinir; bu yöntemde cerrah, ince bağırsağı bölerek Roux-en-Y konfigürasyonuyla mideye bağlamak yerine, bir ince bağırsak döngüsünü doğrudan gastrik keseye bağlar. Bu yaklaşım, uzun vadede komplikasyon gelişme olasılığını önemli ölçüde artırmakta olup bariatrik cerrahların büyük çoğunluğu bu yöntemi uygulamayı reddetmektedir. Mini gastrik bypass, daha az invaziv ve düşük maliyetli bir alternatif gibi görünse de beraberinde getirdiği riskler nedeniyle tercih edilmesi önerilmez.

Artıları ve Eksileri

Mide Bypass Ameliyatının Artıları ve Eksileri Nelerdir?

Artıları
- Mide bypass ameliyatı, kalp hastalığı gibi obeziteye bağlı durumlardan kaynaklanan ölüm riskini önemli ölçüde azaltarak hayat kurtarıcı bir müdahale olabilir.
- Bu prosedür, hastalar için zaman içinde kalıcı ve önemli bir kilo kaybı sağlayabilir.
- Araştırmalar, mide bypass sonrasında ciddi böbrek hastalığı riskinin azaldığına işaret etmektedir.
- Ani veya köklü yaşam tarzı değişikliklerinin gerçekçi olmadığı bireyler için uzun vadeli geçerli bir çözüm sunar.
- Hasta memnuniyeti genellikle yüksek olmakla birlikte; genel sağlık durumunda iyileşme, daha fazla fiziksel aktivite ve artan öz güven sıklıkla bildirilen faydalar arasındadır.

Eksileri
- Mide bypass ameliyatı genellikle yatarak tedavi gerektiren bir prosedür olup ilk iyileşme için en az iki gecelik hastanede kalış zorunludur.
- Hastalar ameliyat sonrasında yaklaşık iki hafta boyunca aktivitelerini kısıtlamak ve altı hafta süreyle sıvı diyet uygulamak durumundadır.
- Kilo kaybını sağlamak ve sürdürmek için sağlıklı beslenme alışkanlıkları ve düzenli egzersiz yapmak şarttır; bu alışkanlıklar edinilmediği takdirde revizyon ameliyatı gerekebilir.
- Mide bypass sonrasında hastalar, süresiz olarak devam ettirilmesi gereken uzun vadeli bir besin takviyesi rejimine alınır.
- Önemli miktarda kilo kaybı, sarkık ve fazla deri oluşumuna yol açabilir; bu durum vücut germe ameliyatı gerektiren bir sorun haline gelebilir.

Güvenlik

Mide Bypass Ameliyatı Güvenli midir?

Bu ameliyat, deneyimli ve sertifikalı bir bariatrik cerrah tarafından gerçekleştirildiğinde genel olarak güvenli kabul edilmektedir. Bununla birlikte, aşağıdakiler dahil çeşitli komplikasyon riskleri taşımaktadır:
- Aşırı kanama
- Enfeksiyon
- Kan pıhtılaşması
- Solunum güçlüğü

Nadir durumlarda bu komplikasyonlar hayati tehlike oluşturabilir.

Kanama veya bağırsak sızıntısı gibi ameliyat sırasında gelişen komplikasyonlar hastaların %2'sinden azında görülmektedir. Bildirilen mortalite oranı yaklaşık %0,5 olmakla birlikte, yetkili sağlık otoriteleri mide bypass ameliyatında 30 günlük mortalite oranının %0,14 olduğunu belirtmiştir. Bu oran, sleeve gastrektomi için %0,08, gastrik bantlama için ise %0,03 olarak raporlanmıştır.

Bu cerrahi riskleri, yaklaşık %5 mortalite oranıyla kronik obeziteyle ilişkili risklerle birlikte değerlendirmek büyük önem taşımaktadır.

Mide bypass ameliyatının ardından yaşam beklentisi, genel sağlık durumu ve yaşam kalitesi genellikle belirgin biçimde iyileşmektedir. Ancak uzun vadede görülebilecek yan etkiler şunlardır:
- Safra taşları
- Fıtık
- Bağırsak tıkanıklığı
- Malnütrisyon (yetersiz beslenme)
- Ülser
- Saç dökülmesi
- Bulantı ve ishale yol açabilen dumping sendromu gibi gastrointestinal sorunlar

Bu olası yan etkileri en aza indirmeye yönelik stratejiler için cerrahınızla görüşmeniz önerilir.

Karın ağrısı, iç fıtık geliştiğine işaret edebilir. Araştırmalar, bu komplikasyonun en sık mide bypass ameliyatından iki ila üç yıl sonra, özellikle belirgin kilo kaybının yaşandığı dönemde ortaya çıktığını göstermektedir. İç fıtıkların büyük çoğunluğu laparoskopik yöntemle onarılabilmektedir.

Kimler İçin Uygun?

Gastrik bypass ameliyatı için uygun aday kimdir?

İdeal gastrik bypass adayının vücut kitle indeksi (VKİ) 40 veya üzerindedir. Ancak, kişinin aşağıdaki obeziteye bağlı tıbbi durumlardan bir veya daha fazlasına sahip olması halinde, 35 ve üzeri VKİ değeri de bu prosedür için yeterli olabilir:
- Tip 2 diyabet
- Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
- Uyku apnesi
- Gastroözofageal reflü hastalığı
- Kalp hastalığı
- Yüksek kolesterol
- İnme
- Kısırlık

2016 yılında yayımlanan bir araştırma, gastrik bypass ameliyatının, işlem sonrası 10 yıla kadar olan süreçte obezite ve buna bağlı hastalıklardan kaynaklanan ölüm riskini %48 oranında azalttığını ortaya koymuştur.

Diabetologica dergisinde yayımlanan 2019 tarihli bir çalışma ise gastrik bypass'ın Tip 2 diyabeti remisyona sokabileceğini öne sürmektedir. Amerikan Metabolik ve Bariatrik Cerrahi Derneği (ASMBS), yakın zamanda nitelendirme kriterlerini güncelleyerek gastrik bypass'ın, Tip 2 diyabeti bulunan ve VKİ'si 30 ile 35 arasında olan bireyler için de bir seçenek olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Bu kilo verme prosedürüne uygun aday olup olmadığınızı belirlemek için sertifikalı bir bariatrik cerrahi uzmanına danışmanız önerilir.

Hazırlık

Gastrik bypass ameliyatına hazırlık süreci

İşlem öncesinde sizi neler beklediğini aşağıda bulabilirsiniz:

- Büyük olasılıkla bir kardiyolog, pulmoner uyku uzmanı (uyku apnesinin değerlendirilmesi için), diyetisyen veya beslenme uzmanı, psikolog ve gastroenterolog gibi çeşitli uzmanlara yönlendirileceksiniz.
- Vitamin düzeylerinizi belirlemek amacıyla kan tahlili yapılacaktır.
- Bu değerlendirmeler veya testler sırasında herhangi bir sağlık sorunu tespit edilirse, bu durum ameliyat için mutlaka engelleyici olmayacaktır; ancak söz konusu sorunun önceden ele alınması gerekecektir. Örneğin kardiyolog kalpte bir damar tıkanıklığı saptarsa, ameliyat planlanmadan önce kardiyak stent işlemi uygulanması gerekebilir.
- Bunların yanı sıra, hem ameliyat öncesinde hem de sonrasında yaşam tarzınızı ve beslenme alışkanlıklarınızı değiştirme konusunda gerçek bir kararlılık sergilemeniz beklenmektedir. Ameliyat sonrasında uzun vadeli kilo kaybı elde edebilmek için sağlıklı beslenme ve porsiyon kontrolü son derece önemli olduğundan, işlem öncesinde belirli bir diyet programı uygulamanız genellikle zorunlu tutulmaktadır.
- Diyetisyeniniz, ameliyattan en az üç hafta önce sizi sıvı ve yüksek proteinli bir diyet programına alacaktır. Bu diyet, karaciğerin küçülmesine yardımcı olarak ameliyat sırasında altındaki mideye erişimi kolaylaştırmaktadır.
- Ayrıca düzenli bir fiziksel aktivite programına başlamanız, tüm tütün ürünlerini bırakmanız ve mevcut ilaç ile takviyelerinizde gerekli düzenlemeleri yapmanız istenebilir.
- İyileşme sürecinizi önceden planlamanız da büyük önem taşımaktadır; bu kapsamda hastaneye gidiş-dönüş ulaşımını ayarlamanız ve ilk iyileşme döneminde size destek olacak birinin yanınızda bulunmasını sağlamanız önerilmektedir.

Detaylar

Gastrik Bypass Ameliyatı Sırasında Neler Olur?

İşlem genellikle genel anestezi altında gerçekleştirilir. Sürecin genel bir özeti aşağıda açıklanmıştır.

- Cerrah, laparoskop yerleştirmek için karın bölgesinde beş ya da altı küçük kesi yaparak işleme başlar.
- Ardından titanyum zımbalar kullanılarak midenin boyutu küçültülür ve yaklaşık bir yumurta büyüklüğünde küçük bir mide kesesi oluşturulur.
- İnce bağırsak ikiye bölünür; Roux-en-Y kolu olarak bilinen uç, yeni oluşturulan mide kesesine bağlanırken diğer uç, ince bağırsağın daha aşağısındaki bir noktaya yeniden tutturulur. Bu kolun uzunluğu, hastanın vücut kitle indeksine ve cerrahın tercih ettiği tekniğe göre belirlenir.
- İyileşme sürecinde sıvı birikmesini önlemek amacıyla karın bölgesine geçici cerrahi drenler yerleştirilebilir.
- Son olarak, küçük kesiler sütür veya cerrahi doku yapıştırıcısı kullanılarak kapatılır.

İyileşme Süreci

Gastrik bypass iyileşme süreci ne kadar sürer?

Hastaların büyük çoğunluğu, bu işlemin ardından en az iki ila üç haftalık bir dinlenme sürecine ihtiyaç duyar. Bu dönemde neler yaşanabileceğine dair bilmeniz gerekenler aşağıda özetlenmiştir.

Takip Süreci
- Cerrahi ekip, ameliyat sonrasında hastalarla yakın iletişimde kalmaya devam eder.
- Taburculuktan yaklaşık 2–3 hafta sonra, ardından 6. hafta, 3. ay, 6. ay, 1. yıl ve 2. yılda olmak üzere düzenli kontrol randevuları planlanmalıdır.

Ağrı ve Rahatsızlık
- Laparoskopik cerrahi, açık ameliyata kıyasla daha az ağrıya ve daha kısa bir iyileşme sürecine yol açar; ancak kesi bölgelerinde bir miktar hassasiyet yaşanması olağandır.
- Ağrıyı kontrol altında tutmak için ağrı kesiciler reçete edilecektir.

Sıvı Diyet
- Hastalar, katı gıdalara geçmeden önce altı hafta boyunca yalnızca sıvı beslenme ya da püre ve yumuşak gıdalarla sınırlı bir diyete tabi tutulur.
- Besin eksikliklerini önlemek amacıyla vitamin takviyesi kullanımı da zorunludur.
- Vitamin düzeylerini izlemek için ilk yıl boyunca üç ayda bir, sonrasında ise daha seyrek aralıklarla kan tahlili yapılır.
- Gastrik bypass ameliyatının yol açtığı malabsorpsiyon nedeniyle ömür boyu takviye kullanımı genellikle gereklidir.

Hafif Egzersiz
- Kan pıhtısı riskini azaltmak için hastalara ameliyattan sonraki ilk gün içinde yürüyüş yapmaları önerilir.
- Yara fıtığı oluşumunu önlemek amacıyla, genellikle dört ila altı hafta içinde uzmanın onayı alınmadan ağır kaldırma ve yorucu fiziksel aktivitelerden kaçınılmalıdır.

Sindirim Sistemi Sorunları
- Çeşitli yan etkiler görülebilir; bunların en yaygını, besinlerin mideden ince bağırsağa çok hızlı geçmesiyle ortaya çıkan ve besin emilim bozukluğuna ile malnütrisyona yol açabilen "dumping sendromu"dur.
- Belirtiler yemekten birkaç dakika ile birkaç saat sonra ortaya çıkabilir; terleme, yüzde kızarma, bulantı, kramp ve ishal bu belirtiler arasında sayılabilir.
- Bu etkiler geçici niteliktedir ve daha küçük porsiyonlarda yemek yiyerek, besinleri iyice çiğneyerek ve yüksek karbonhidratlı ile şekerli gıdalardan kaçınarak en aza indirilebilir. Dumping sendromu özellikle karbonhidrat ağırlıklı besinlerin tüketiminin ardından sık görüldüğünden, iyileşme sürecinde ekmek, pirinç, makarna ve alkolden uzak durulmalıdır. Bu gıdaların uzun vadede de sınırlandırılması, hedef kiloya ulaşmayı ve korumayı kolaylaştırabilir.

Olası Saç Dökülmesi
- Ameliyattan üç ila altı ay sonra saç dökülmesi yaşanabilir.
- Ameliyatın fiziksel stresi ile hızlı kilo kaybının bir arada etkisi, geçici ancak zaman zaman belirgin bir saç dökülmesi dönemini tetikleyebilir.

Sarkan Deri
- Önemli miktarda kilo kaybı, cerrahi olmayan yöntemlerle sıkılaştırılamayan fazla deri oluşumuna neden olabilir ve bu durumun giderilmesi için vücut germe ameliyatı gerekebilir. Bariatrik cerrahi, fazla derinin tedavisi için birden fazla plastik cerrahi işlemine ihtiyaç doğurabilir.
- Sarkan deri rahatsızlık, tahriş veya döküntüye yol açıyorsa bu durum cerrahi ekiple paylaşılmalıdır; önemli kilo kaybı sonrasında fazla deriyi gidermek için yapılan işlemler, bireysel koşullara bağlı olarak kapsam dahilinde değerlendirilebilir.

Sikca Sorulan Sorular